Drs. Ing. Hassan El khallabi | Hoofd Laboratorium | Normec Groen Agro Control
Wat verstaan we onder MOSH en MOAH?
MOSH en MOAH zijn twee brede fracties van minerale olie. MOSH staat voor Mineral Oil Saturated Hydrocarbons en omvat verzadigde alifatische en cyclische koolwaterstoffen. MOAH betekent Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons en bestaat uit aromatische koolwaterstoffen met één of meerdere aromatische ringen.
Het gaat telkens om complexe mengsels van honderden tot duizenden componenten die afkomstig zijn uit aardolie. Deze stoffen hebben geen technologische functie in levensmiddelen, maar kunnen er wel onbedoeld in terechtkomen. Dat kan bijvoorbeeld via verpakkingsmaterialen zoals gerecycleerd karton en drukinkten, maar ook via smeermiddelen, proceshulpmiddelen, coatings of milieucontaminatie.
Welke analytische technieken gebruikt een laboratorium om MOSH en MOAH te bepalen?
Voor betrouwbare resultaten combineren we verschillende analytische technieken. De basis is een LC‑GC‑FID‑platform, uitgevoerd conform EN 16995:2017: dé aanbevolen norm voor MOSH/MOAH‑analyses.
Deze norm zorgt voor reproduceerbare resultaten en wordt breed geaccepteerd door instanties zoals EFSA. Dat maakt de methode geschikt voor auditdoeleinden, certificering en compliance met wet- en regelgeving.
De analyse verloopt in drie stappen:
- Eerst is er de monsterextractie. Het doel van deze stap is om MOSH en MOAH uit het levensmiddel vrij te maken en te scheiden van water, eiwitten en andere matrixcomponenten. Meestal gebruiken we oplosmiddelextractie met bijvoorbeeld hexaan of een mengsel van hexaan en dichloormethaan. Voor moeilijkere matrices kunnen technieken zoals Soxhlet-extractie of versnelde oplosmiddelextractie (ASE) worden toegepast.
- Daarna volgt de scheiding en reiniging. In deze stap scheiden we MOSH en MOAH van elkaar en van natuurlijke vetten. Dat gebeurt vaak via kolomchromatografie op silica of aluminiumoxide. In sommige methodes wordt ook HPLC gebruikt als voorscheidingsstap, vooral om de MOAH-fractie verder te zuiveren.
- Tot slot komen detectie en kwantificering. De meest gebruikte techniek hiervoor is gaschromatografie met vlamionisatiedetector (LC-GC-FID). Hiermee bepalen we de MOSH- en MOAH-fracties op basis van hun koolstofketenprofiel.
Bij zeer complexe matrices kan tweedimensionale gaschromatografie (GC×GC-FID) worden ingezet om een hogere scheidingsgraad te bereiken. Massaspectrometrie (GC-MS of GC×GC-MS) wordt soms gebruikt voor structurele bevestiging, maar minder vaak voor routinematige kwantificering.
Hoe worden de resultaten geïnterpreteerd?
De resultaten worden gerapporteerd als MOSH- en MOAH-fracties binnen specifieke koolstofbereiken, bijvoorbeeld C15–C35. Daarnaast wordt ook de totale som van de fracties weergegeven, wat aansluit bij de analytische aard van deze complexe mengsels.
De concentraties worden uitgedrukt in mg/kg product. Bij de interpretatie bekijken we zowel de afzonderlijke fracties als de totale somconcentratie en vergelijken we die met geldende wetgeving, richtwaarden of risicobeoordelingen. Op basis daarvan wordt ingeschat of de aanwezigheid van MOSH en MOAH aanvaardbaar is vanuit voedselveiligheidsperspectief, rekening houdend met eventuele meetonzekerheid.
Waarom worden MOSH en MOAH meestal bepaald als koolstofgroepen en niet als individuele stoffen?
Dat heeft vooral te maken met de aard van deze contaminanten. MOSH en MOAH zijn namelijk geen afzonderlijke, duidelijk afgebakende stoffen, maar zeer complexe mengsels van honderden tot duizenden verschillende koolwaterstoffen.
Het individueel identificeren en kwantificeren van al deze componenten is analytisch praktisch niet haalbaar. Daarom worden ze gegroepeerd op basis van hun chemische structuur – verzadigd of aromatisch – en hun koolstofgetalbereik, bijvoorbeeld C15–C35. Door deze fracties te meten, krijgen we een betrouwbare en reproduceerbare indicatie van de totale MOSH- en MOAH-belasting zonder elke individuele verbinding afzonderlijk te moeten analyseren.
Waarom is het bepalen van MOSH en MOAH in sommige matrices zo moeilijk?
De analyse wordt vooral uitdagend bij complexe of vetrijke matrices, zoals chocolade, kruiden of plantaardige oliën. Natuurlijke lipiden, zoals triglyceriden en sterolen, kunnen interfereren omdat ze vergelijkbare koolstofketenlengtes en chromatografisch gedrag vertonen als MOSH. Daardoor kunnen signalen elkaar overlappen.
Daarnaast kunnen minerale oliën zich binden aan voedselcomponenten zoals eiwitten of vezels, wat de extractie bemoeilijkt. De vaak lage concentraties van MOSH en MOAH ten opzichte van het totale vetgehalte maken detectie nog moeilijker.
Daar komt nog bij dat de grote chemische diversiteit van deze mengsels de analyse complex maakt. Geavanceerde chromatografische technieken zijn daarom noodzakelijk om een betrouwbare scheiding en kwantificering te garanderen.
Bij welke grondstoffen en materialen is het zinvol om MOSH en MOAH te analyseren?
MOSH- en MOAH-analyses zijn vooral relevant bij grondstoffen en materialen waar een reëel risico bestaat op contaminatie met minerale olie.
Dat geldt in de eerste plaats voor vetrijke producten, zoals plantaardige oliën en vetten, cacao, chocolade, noten en zaden. Deze producten kunnen minerale oliën relatief gemakkelijk opnemen. Ook droge producten zoals granen, meel, rijst, kruiden en specerijen zijn gevoelig, bijvoorbeeld door contact met verpakkingsmaterialen tijdens opslag en transport.
Daarnaast is analyse belangrijk bij voedselcontactmaterialen, zoals gerecycleerd papier en karton, drukinkten, lijmen en coatings, vanwege mogelijke migratie. Tot slot verdienen ook proceshulpmiddelen, zoals smeermiddelen en lossingsmiddelen, aandacht wanneer er kans bestaat op contact met het product.
Ondersteuning nodig in de foodsector?
Onze experts denken graag met je mee en helpen je snel op weg.