Met de recente invoering van strengere nationale residunormen heeft Frankrijk het debat over Maximum Residue Levels (MRL’s) in de Europese Unie opnieuw aangewakkerd. Waar de EU al jarenlang een geharmoniseerd systeem voor pesticidenresiduen in levensmiddelen hanteert, kiest Frankrijk nu voor aanvullende nationale beperkingen voor specifieke werkzame stoffen. Deze ontwikkeling heeft directe gevolgen voor bedrijven die agrarische producten naar Frankrijk importeren of vanuit Frankrijk exporteren.
Wat zijn MRL’s en waarom zijn ze belangrijk?
Maximum Residue Levels (MRL’s) geven de maximaal toegestane hoeveelheden residuen van gewasbeschermingsmiddelen aan die in of op levensmiddelen of diervoeders mogen voorkomen. Ze worden uitgedrukt in milligram per kilogram (mg/kg) en zijn gebaseerd op het uitgangspunt dat een middel correct wordt toegepast volgens de Good Agricultural Practice.
MRL’s dienen twee doelen. Ze beschermen de volksgezondheid door te voorkomen dat consumenten schadelijke hoeveelheden pesticiden binnenkrijgen. Tegelijk zorgen ze voor een gelijk speelveld binnen de interne markt door uniforme normen vast te leggen voor alle lidstaten en voor geïmporteerde producten. Wanneer voor een stof geen specifieke MRL is vastgesteld, geldt binnen de EU een standaardwaarde van 0,01 mg/kg, wat in de praktijk overeenkomt met de analytische detectielimiet.
Het Europese wetgevend kader voor MRL’s De vaststelling en harmonisatie van MRL’s binnen de EU is geregeld in Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad van 23 februari 2005 betreffende maximale residugehalten van pesticiden in of op levens- en diervoeders van plantaardige en dierlijke oorsprong. Deze verordening vormt het kernstuk van het Europese residubeleid en is rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten.
De wetgeving voorziet in een wetenschappelijk onderbouwd besluitvormingsproces. De European Food Safety Authority (EFSA) voert de risicobeoordeling uit, waarbij onder meer toxische eigenschappen, blootstellingsscenario’s en consumptiepatronen worden beoordeeld. Op basis van deze beoordeling stelt de Europese Commissie in overleg met de lidstaten nieuwe MRL’s vast of past zij bestaande waarden aan.
Daarnaast kent het Europese systeem importtoleranties. Dat betekent dat voor stoffen die binnen de EU niet (meer) zijn toegelaten, toch een specifieke MRL kan worden vastgesteld voor producten uit derde landen, mits EFSA concludeert dat de residuwaarden veilig zijn voor de consument.
De nieuwe Franse maatregel en de betrokken stoffen
Frankrijk heeft onlangs gebruikgemaakt van de mogelijkheid om op nationaal niveau strengere eisen te stellen, specifiek voor geïmporteerde landbouwproducten, door publicatie van het Arrêté du 5 janvier 2026 portant suspension d'importation, d'introduction et de mise sur le marché à titre gratuit ou onéreux, en France, de denrées alimentaires provenant de pays tiers à l'Union européenne contenant des résidus de certaines substances actives phytopharmaceutiques interdites d'utilisation dans l'Union européenne.
Deze maatregel richt zich op vier werkzame stoffen: carbendazim (inclusief benomyl), thiophanate-methyl, glufosinate en mancozeb. Voor deze stoffen heeft Frankrijk de toegestane residuniveaus praktisch teruggebracht tot het niveau van de analytische kwantificatielimiet (LOQ). Dit betekent dat residuen feitelijk niet meer aantoonbaar mogen zijn in producten die op de Franse markt worden gebracht. Dit geldt voor onder andere fruit, groenten, granen, sojabonen en honing.
Het bijzondere aan deze Franse aanpak is dat zij in sommige gevallen verder gaat dan de huidige EU-MRL’s, met name waar op EU-niveau nog importtoleranties bestaan. Een product dat volledig voldoet aan de Europese residunormen kan daardoor toch niet op de Franse markt worden toegelaten wanneer residuen van deze specifieke stoffen boven de LOQ worden aangetroffen.
Waarom kiest Frankrijk voor een strengere aanpak?
De Franse regering motiveert haar besluit met het voorzorgsprincipe en gezondheidsrisico’s van stoffen die binnen de EU niet langer zijn goedgekeurd. Hoewel sommige residuen onder EU-regels via importtoleranties nog toelaatbaar zijn, wil Frankrijk consumenten extra bescherming bieden.
Daarnaast speelt het maatschappelijke en politieke klimaat in Frankrijk een rol. Er is sterke publieke en politieke druk om chemische risico’s in de voedselketen verder te beperken. De nationale maatregel kan worden gezien als een strengere nationale interpretatie van consumentenbescherming binnen het kader van Europese wetgeving.
Gevolgen voor import en export naar Frankrijk
De praktische impact van de Franse maatregel is aanzienlijk. Voor importeurs van producten uit derde landen betekent dit dat zij zich niet langer uitsluitend op de naleving van EU-MRL’s kunnen verlaten. Ze moeten aantonen dat producten voor de Franse markt vrij zijn van residuen van de betrokken stoffen boven de detectielimiet. Dit vereist aangescherpte contracten met leveranciers, extra laboratoriumanalyses en mogelijk aanpassing van teeltpraktijken in het land van herkomst.
Ook voor EU-exporteurs ontstaan extra verplichtingen bij leveringen naar Frankrijk. Hoewel producten in andere lidstaten vrij kunnen circuleren, kan Frankrijk bij binnenkomst aanvullende controles uitvoeren. Dit leidt tot extra administratieve lasten en een hoger risico op handelsbelemmeringen.
Voor internationale handelspartners kan de Franse maatregel aanleiding zijn tot discussies binnen WTO-regels, omdat verschillen tussen EU-harmonisatie en nationale aanvullingen de voorspelbaarheid van markttoegang beïnvloeden.
De Franse MRL-maatregel illustreert dat harmonisatie binnen de EU niet uitsluit dat lidstaten in uitzonderlijke omstandigheden strengere nationale eisen kunnen stellen. Hoewel de EU via Verordening (EG) nr. 396/2005 een uniform residukader biedt, blijft er ruimte voor nationale interventies wanneer lidstaten de volksgezondheid extra willen beschermen.
Het belang van gedegen analyses
De Franse maatregel benadrukt het cruciale belang van betrouwbare residuanalyses voor bedrijven die agrarische producten importeren of exporteren. Alleen door systematisch te testen en aantoonbaar te documenteren dat residuen van streng gereguleerde stoffen onder de detectielimiet blijven, kan worden voldaan aan nationale en Europese voorschriften. Analyses zijn daarmee niet alleen een middel om voedselveiligheid te waarborgen, maar ook een strategisch instrument om handelsrisico’s te beperken, markttoegang te behouden en vertrouwen bij afnemers te versterken. Zonder adequate monitoring en laboratoriumonderzoek kunnen producten die conform EU-MRL’s zijn, in Frankrijk worden afgewezen, met als gevolg economische verliezen en reputatieschade.
Een veilige en gezonde werk- en leefomgeving realiseren?
Normec test, inspecteert en certificeert, zodat organisaties veilig, snel en kostenefficiënt kunnen innoveren.