Bentazon: strengere maatregelen door watervervuiling in Vlaanderen

20 november 2024

In zowel België als Nederland zijn er strenge regels rond het gebruik van bentazon. Dit is een herbicide dat wordt gebruikt om onkruiden te bestrijden, vooral in gewassen zoals bonen en erwten. Door recent gepubliceerde onderzoeken waaruit blijkt dat de maatregelen in Vlaanderen onvoldoende effect hebben, zijn in België de regels per 2024 aangescherpt. De regels hebben voornamelijk betrekking op de bescherming van het milieu, in het bijzonder de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater. Hoewel de basisprincipes van de wetgeving in beide landen overeenkomen, zijn er enkele specifieke verschillen die hieronder worden toegelicht.

Lees verder

(Aangescherpte) wetgeving in België

In België wordt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zoals bentazon gereguleerd door verschillende overheidsinstanties, waaronder de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (FOD Volksgezondheid) en regionale milieuagentschappen. De belangrijkste regels rond bentazon zijn:

Beperkt gebruik: Bentazon mag alleen gebruikt worden op percelen waarvan vastgesteld is dat er geen risico is op uitspoeling naar het grondwater. Dit betekent dat landbouwers moeten zorgen dat hun bodem voldoende organisch materiaal bevat, wat de uitspoeling kan verminderen.
Bufferzones: Er geldt een verplichte bufferzone van minstens 5 meter rond oppervlaktewater. Daarnaast moeten technieken worden toegepast om de drift van het middel (het onbedoeld verwaaien van spuitnevel) met minimaal 75% te verminderen.
Afstand tot waterlopen: Gewassen die behandeld zijn met bentazon moeten op minstens 5 meter afstand van waterlopen worden ingezaaid.
Waterwingebieden: Het gebruik van bentazon is verboden in waterwingebieden die worden gebruikt voor de productie van drinkwater. Landbouwers zijn verplicht om te controleren of hun perceel zich in zo’n gebied bevindt.
Registratieplicht: Percelen waarop bentazon wordt gebruikt moeten geregistreerd worden. Alleen geregistreerde landbouwers mogen bentazon kopen en gebruiken.

Als de waterkwaliteit in de loop van 2024 niet verbetert, wordt het gebruik van bentazon mogelijk volledig verboden in België.

Wetgeving in Nederland

In Nederland wordt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, inclusief bentazon, gereguleerd door het College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (CTGB). De Nederlandse regels zijn als volgt:

Waterbescherming: Bentazon mag alleen worden gebruikt op percelen waar geen risico bestaat op vervuiling van het grond- en oppervlaktewater. Net zoals in België worden er maatregelen genomen om uitspoeling te voorkomen, zoals het gebruik van bodems met voldoende organisch materiaal.
Driftbeperking: Er zijn strikte regels voor het toepassen van driftbeperkende technieken. Dit omvat onder andere het gebruik van specifieke spuitdoppen en het aanhouden van bufferzones rond waterlopen.
Bufferzones: Net zoals in België geldt in Nederland een verplichte bufferzone van minstens 5 meter langs waterlopen en waterlichamen, om de kans op verontreiniging van oppervlaktewater te verminderen.
Verbod in waterwingebieden: Het gebruik van bentazon is verboden in waterwingebieden waar drinkwater wordt gewonnen, om de vervuiling van grondwater te voorkomen.
Monitoring en herbeoordeling: In Nederland wordt het gebruik van bentazon regelmatig beoordeeld op basis van monitoringgegevens. Als blijkt dat bentazon een te groot risico vormt voor de waterkwaliteit, kan de toelating worden aangepast of ingetrokken.

Vergelijking tussen België en Nederland

Bufferzones en afstand tot waterlopen: beide landen hanteren een bufferzone van 5 meter rondom waterlopen en er zijn verplichtingen om driftreducerende technieken toe te passen.

Waterwingebieden: In zowel België als Nederland is het gebruik van bentazon in waterwingebieden verboden om de drinkwatervoorraad te beschermen.
Uitspoelingsbeperkingen: Beide landen leggen de nadruk op het voorkomen van uitspoeling naar het grondwater, met specifieke vereisten zoals het controleren van het organische materiaal in de bodem.
Registratieplicht: In België moeten percelen geregistreerd worden om bentazon te mogen gebruiken, terwijl in Nederland dit vooral via strikte toelatingsregels en naleving van gebruiksvoorschriften wordt gecontroleerd.
Toekomstige restricties: België heeft duidelijk aangegeven dat als de waterkwaliteit tegen 2024 niet verbetert, het gebruik van bentazon mogelijk volledig wordt verboden. Nederland volgt een vergelijkbare lijn van herbeoordeling, maar er is (voorlopig) geen expliciete deadline.

Conclusie

In zowel België als Nederland is de wetgeving rond het gebruik van bentazon streng, met een sterke nadruk op waterbescherming. Hoewel de regels in beide landen grotendeels overeenkomen, ligt de nadruk in België iets meer op verplichte registratie van percelen, terwijl Nederland vooral inzet op monitoring en herbeoordeling door het CTGB. Beide landen kunnen het gebruik van bentazon verder beperken als de waterkwaliteit niet verbetert.

Laat jouw grond en oppervlaktewater analyseren

De agrarische sector is de basis van de voedselketen. Normec helpt bedrijven in de agro-sector om inzicht te krijgen in de kwaliteit van grondstoffen, producten en processen. Alleen zo kun jij een kwalitatief hoogstaand product leveren aan jouw afnemer in de keten. Zo biedt Normec inzicht, oplossingen en levert diensten op het gebied van monsterneming, laboratorium analyses en advies voor de agrarische sector.

Ondersteuning nodig in de foodsector?

Onze experts denken graag met je mee en helpen je snel op weg.

Gerelateerde nieuwsartikelen

Handen opgevangen onder stromend water uit een natuurlijke waterbron.

11 feb 2026

PFAS in Drinkwater: nieuwe norm vanaf januari 2026

De introductie van verplichte PFAS-monitoring in drinkwater betekent een belangrijk keerpunt voor waterkwaliteit binnen de Europese Unie. Vanaf begin 2026 moeten alle lidstaten systematisch testen op per- en polyfluoralkylstoffen, de zogeheten PFAS, waarvan sommige tot de meest persistente en zorgwekkende chemische stoffen behoren die we kennen. De nieuwe normen, vastgelegd in de herziene EU-Drinkwaterrichtlijn (Richtlijn (EU) 2020/2184), zijn bedoeld om consumenten beter te beschermen tegen chronische blootstelling via kraanwater en water dat gebruikt wordt in de productie en verwerking van voedsel.

Watermonster wordt afgenomen uit een kraan in een glazen pot voor wateronderzoek.

22 sep 2026

PFAS in drinkwater: wat betekenen regionale verschillen voor agro- en foodbedrijven?

PFAS, een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die bekendstaan als 'forever chemicals', worden wereldwijd aangetroffen in bodem, oppervlaktewater, grondwater en voedselproductieketens. De nieuwe PFAS-kaart van Greenpeace maakt zichtbaar dat deze stoffen ook via drinkwater een route richting mens en voedselproductie kunnen vormen.

28 okt 2025

Residuen onder controle: waarom pesticiden analyse cruciaal is voor voedselveiligheid

In de voedingsindustrie is het monitoren van pesticiden residuen al lang geen administratieve verplichting meer. Voor producenten van groenten, fruit, noten, zaden, pitten en granen is het dagelijks een uitdaging om te zorgen dat hun producten voldoen aan de wettelijke residulimieten (MRL’s). Voor consumenten betekent dit zekerheid en transparantie; voor producenten bescherming tegen terugroepacties, importbeperkingen en reputatieschade. Residuanalyses vormen een strategische investering in voedselveiligheid. Ze helpen bedrijven aantonen dat hun producten voldoen aan de strikte Europese normen, en dragen bij aan vertrouwen van afnemers en eindconsumenten. Een enkele overschrijding kan immers grote gevolgen hebben, van negatieve publiciteit tot het tijdelijk van de markt halen van producten.

17 jun 2024

Steeds meer aandacht van retailers voor bodemanalyses

Tal van aspecten in de bodem bepalen mede hoe een gewas zich ontwikkelt. Daarbij is er veel aandacht voor de hoeveelheden stikstof en kalium die aanwezig zijn in de grond. Stikstof is één van de belangrijkste nutriënten voor de plant, die zorgt voor de groei en groene kleur van het gewas. Om te bepalen of er voldoende stikstof aanwezig is, moet je N-mineraalanalyses uitvoeren. Ook vanuit retailers is er steeds meer aandacht voor deze analyses. Retailers willen nagaan of er risico is op nitraatuitspoeling en willen dit risico graag verkleinen. Zo zijn er ketenconcepten die aangesloten telers verplichten om N-mineraal monsters te laten nemen door een geaccrediteerd laboratorium. Normec Robalab, onderdeel van Normec Foodcare, is één van de Nederlandse geaccrediteerde laboratoria die deze monsternames en analyses uitvoert.