Normec Robalab verricht honderden analyses voor Cosun

Vooruitlopend op wetgeving

Royal Cosun is een agrarische coöperatie van ruim 8.000 suikerbietentelers, maar ook Aviko en Sensus vallen onder Cosun. Arjen Brak is projectmanager van het programma Groeikracht Cosun, dat zich richt op het toekomstbestendig maken van de teelt van aardappelen, bieten en cichorei. N-mineraalmetingen en analyse van N-mineralen is één van de projecten onder dit programma.

Arjen: “In 2024 zijn we met het N-mineraalproject gestart, omdat we inzicht en bewustwording willen creëren bij telers. Aan de ene kant: hoeveel stikstof bevat het perceel en hoe kun je de bemesting hierop aanpassen? Aan de andere kant: hoe kunnen we die data gebruiken richting de overheid?”

Het is een bekend verhaal dat er veel druk op de landbouw staat vanuit de politiek, in de vorm van wet- en regelgeving. Cosun wil telers helpen om zelf de regie te nemen en, vooruitlopend op wetgeving, data verzamelen die ook de efficiëntie van de teelt kan verbeteren.

Steeds efficiënter en soepeler

Cosun zocht partners die honderden bemonsteringen en analyses per jaar kunnen uitvoeren. Een van die partners is Normec Robalab geworden, vertelt Arjen: “Zij doen de helft van alle werkzaamheden. Voor de monsternames hebben zij een externe partner ingeschakeld en mijn ervaring is dat het proces heel flexibel en klantgericht verloopt. Als wij bepaalde wensen hebben, denkt Normec Robalab altijd mee hoe ze daarin kunnen ondersteunen en eventuele aanpassingen door kunnen voeren. Het ging steeds efficiënter en soepeler lopen.”

Er kan snel geschakeld worden met Normec Robalab, aldus Arjen: “Als er iets is, dan kijken ze ook snel hoe we dat samen kunnen oplossen. Ook op het vlak van de communicatie kunnen we samen zaken goed afstemmen. Bijvoorbeeld als wij een kaartje aan het analyserapport willen toevoegen of een tekst willen opnemen in e-mails. Er is veel mogelijk en de lijnen zijn kort. Dat is zeker in de landbouw erg belangrijk.”

Onderdeel van het project is dat er een voorjaarsmeting én najaarsmeting wordt uitgevoerd. De meting in het voorjaar is de basis en de data die hieruit komt dient als handvat om de bemesting aan te passen. De meting in het najaar, tussen oktober en december, geeft inzicht hoe de teler het heeft gedaan.

Inzicht en bewustwording

In 2024 heeft Normec Robalab zo’n 550 percelen bemonsterd. In 2025 gaat het om ongeveer 1750 percelen. De resultaten van de metingen geven de telers handvatten om hun bemesting te optimaliseren. Zij weten nu immers precies wat er in de bodem zit op verschillende dieptes. Daar kunnen zij hun bemesting op aanpassen en na de oogst zien wat de achtergebleven hoeveelheid stikstof is.

Arjen: “Wij zien dat de N-mineraalmeting tot 2024 nog niet heel bekend was bij onze doelgroep. Door dit project zijn ze er breed bekend mee geraakt. Het heeft geleid tot inzicht en bewustwording. Doel is om emissies via uitspoeling naar het grondwater te verminderen. Door inzicht in de minerale stikstof in de bodem kan de bemesting nog beter worden uitgevoerd, wat tot kostenbesparing kan leiden. In de toekomst hopen we dat telers met de resultaten uit de metingen uitzonderingen kunnen krijgen op generieke maatregelen en zo meer zelf regie kunnen voeren. Een positief resultaat is dat de overheid deze omslag naar ‘doelsturing’ heeft ingezet en N-mineraalmetingen in beleid gaat opnemen vanaf 2026.”

Cosun biedt alleen in het voorjaar van 2026 nog N-mineraalmetingen aan. Telers kunnen de uitkomsten van deze metingen gebruiken om de bemesting te optimaliseren. Telers kunnen najaarsmetingen laten uitvoeren om in aanmerking te komen voor uitzonderingen op generieke maatregelen. Deze uitzonderingen worden vastgelegd in het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn. Het ministerie van LVVN is voornemens in 2026 een uitvoeringsprogramma te starten waarbij najaarsmetingen vergoed kunnen worden. Dit wordt uitgewerkt met sectorpartijen waaronder BO Akkerbouw. BO Akkerbouw zet daarnaast via de Sectoraanpak Nitraat in op het ontwikkelen van kennis en inzicht, het stimuleren van meten en monitoren en het als akkerbouwketen gezamenlijk sturen op minder emissie.