Vanaf 20 januari 2027 is Machineverordening (EU) 2023/1230 volledig van toepassing. Voor de voedingsindustrie vraagt dit naast mechanische veiligheid ook aandacht voor digitale veiligheid, software, cybersecurity, technische documentatie en wijzigingen aan bestaande machines en productielijnen.
Sinds 2006 vormde Machinerichtlijn 2006/42/EG het Europese kader voor de veiligheid van machines op de interne markt. De richtlijn harmoniseerde essentiële veiligheids- en gezondheidseisen voor machines, veiligheidscomponenten en deels voltooide machines. Fabrikanten moesten via conformiteitsbeoordeling en CE-markering aantonen dat aan de toepasselijke eisen was voldaan.
Door technologische ontwikkelingen zoals digitalisering, robotica, kunstmatige intelligentie en cybersecurity wordt de Machinerichtlijn vervangen door Machineverordening (EU) 2023/1230. Deze verordening is rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten. Zij trad op 19 juli 2023 in werking en is vanaf 20 januari 2027 volledig van toepassing.
De kernprincipes blijven gelijk: veilig ontwerp, risicobeoordeling, technische documentatie en CE-markering.
De verordening hoeft niet nationaal te worden omgezet.
Er gelden explicietere eisen voor software, digitale elementen en cybersecurity.
Deze zijn aangepast aan nieuwe technologieën en risico’s, waaronder autonome en intelligente systemen.
De verordening bevat duidelijkere criteria voor wijzigingen aan bestaande machines en de gevolgen daarvan voor de conformiteitsbeoordeling.
De verantwoordelijkheden van fabrikanten, importeurs en distributeurs zijn duidelijker vastgelegd.
Volgens artikel 3, punt 16, kan sprake zijn van een substantiële wijziging wanneer een machine of verwant product na het op de markt brengen of in gebruik nemen fysiek of digitaal wordt gewijzigd, de wijziging niet door de oorspronkelijke fabrikant was voorzien en deze de veiligheid beïnvloedt door een nieuw gevaar te creëren of een bestaand risico te vergroten. Daarnaast moet aan de in de definitie genoemde voorwaarden worden voldaan, onder meer met betrekking tot beschermingsmiddelen, veiligheidscontrolesystemen of aanvullende beschermende maatregelen.
Voor de voedingsindustrie kan dit bijvoorbeeld betrekking hebben op een nieuwe robotcel, een vision-systeem of een softwarewijziging die de veiligheidsfuncties of werking van een machine beïnvloedt. Per wijziging moet aan de hand van artikel 3, punt 16 worden beoordeeld of sprake is van een substantiële wijziging.
Als daarvan sprake is, wordt degene die de wijziging uitvoert beschouwd als fabrikant van de gewijzigde machine en moet deze voldoen aan de toepasselijke fabrikantverplichtingen, waaronder de relevante conformiteitsbeoordeling. Zie artikel 3, punt 16, en artikel 18.
Geharmoniseerde normen kunnen fabrikanten ondersteunen bij het aantonen van overeenstemming met de toepasselijke veiligheids- en gezondheidseisen. Wanneer de referentie van een norm officieel onder het relevante wettelijke kader is gepubliceerd, kan toepassing ervan onder voorwaarden een vermoeden van conformiteit opleveren.
Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/1740, gepubliceerd op 14 augustus 2025, actualiseert de lijst van geharmoniseerde normen onder Richtlijn 2006/42/EG. Daarin zijn onder meer normen voor bepaalde machines in de voedingsindustrie opgenomen, zoals EN 17677:2024, die veiligheids- en hygiëne-eisen bevat voor machines voor het doseren of deponeren van producten in de ambachtelijke bakkerij- en banketproductie.
De toepasselijkheid van een norm moet altijd worden beoordeeld op basis van het type machine en het toepasselijke wettelijke kader.
De Machineverordening is vanaf 20 januari 2027 volledig van toepassing. Voor machines die vóór die datum rechtmatig onder de Machinerichtlijn op de markt zijn gebracht, blijft in beginsel het bestaande regime gelden.
Voor nieuwe machines die vanaf 20 januari 2027 onder de Machineverordening vallen, moeten de toepasselijke eisen van de verordening worden gevolgd. Bij bestaande machines moet bij een wijziging worden beoordeeld of sprake is van een substantiële wijziging en daarmee van een nieuwe conformiteitsbeoordeling.
Voor verwerkingslijnen, vul- en verpakkingsmachines, sorteersystemen en vergelijkbare apparatuur betekent de nieuwe regelgeving dat naast mechanische veiligheid ook digitale veiligheid, software, cybersecurity en technische documentatie aandacht vereisen.
De verordening bevat aanvullende eisen voor digitale elementen, veiligheidsgerelateerde software en bescherming tegen manipulatie. Zie Bijlage III, punten 1.1.9 en 1.2.1.
De fabrikant moet voor machines die onder de verordening vallen een EU-conformiteitsverklaring opstellen. Hiermee verklaart de fabrikant dat aan de toepasselijke essentiële gezondheids- en veiligheidseisen is voldaan.
De verklaring bevat onder meer de identificatie van de machine, de gegevens van de fabrikant, de toepasselijke EU-wetgeving en de geharmoniseerde normen of andere technische specificaties die zijn toegepast.
De EU-conformiteitsverklaring moet bij de machine worden verstrekt of, onder voorwaarden, digitaal toegankelijk worden gemaakt. Zie artikel 10, artikel 21 en Bijlage V, deel A, en artikel 10, leden 7 en 8.
Machines moeten gedurende hun voorzienbare levensduur veilig kunnen worden onderhouden, afgesteld, gereinigd en gerepareerd. De fabrikant moet aangeven welk onderhoud en welke inspecties nodig zijn en met welke frequentie.
Dit is bijvoorbeeld relevant bij het reinigen en onderhouden van vulmachines, transportbanden, snijmachines en verpakkingsinstallaties. Zie artikel 8 en Bijlage III, punten 1.1.2, 1.3.2, 1.6.1 en 1.7.4.2.
Een samenstel van machines of deels voltooide machines kan als één geheel worden beschouwd wanneer de onderdelen zodanig zijn opgesteld en aangestuurd dat zij gezamenlijk functioneren. De risico’s van de onderlinge samenhang moeten dan worden meegenomen in de beoordeling.
Bij een geïntegreerde verpakkingslijn betekent dit dat niet alleen de afzonderlijke vulmachine, sealer, etiketteerder, vision-systeem en robot worden beoordeeld, maar ook hun interactie en veiligheidsfuncties. Zie artikel 3, punt 1(d), artikel 10 en Bijlage III, punt 1.1.2.
Voor ontwerpers, OEM’s, system integrators, importeurs en voedingsbedrijven is tijdige voorbereiding belangrijk. Bij nieuwe machines en technische wijzigingen moeten onder meer CE-markering, technische documentatie, risicobeoordeling, relevante normen en eventuele substantiële wijzigingen worden beoordeeld.
Dit helpt om vóór ingebruikname vast te stellen of aanvullende technische aanpassingen of een nieuwe conformiteitsbeoordeling nodig zijn.
Voor verschillende documenten en gegevens geldt een bewaartermijn van 10 jaar. Dit betreft onder meer technische documentatie, EU-conformiteitsverklaringen en bepaalde informatie voor traceerbaarheid. Ook voor digitale gebruiksaanwijzingen en conformiteitsdocumenten gelden specifieke beschikbaarheidseisen.
Zie onder meer artikel 10, artikel 13 en artikel 19 van Verordening (EU) 2023/1230.
Bij nieuwe projecten en aanpassingen aan bestaande installaties is het belangrijk om de vereisten van Machineverordening (EU) 2023/1230 al tijdens ontwerp, selectie en implementatie mee te nemen.
Voor voedingsbedrijven betekent dit praktisch dat vóór aankoop of wijziging moet worden gecontroleerd:
Een tijdige beoordeling beperkt het risico op technische aanpassingen, vertraging bij ingebruikname en non-conformiteiten.
Onze experts denken graag met je mee en helpen je snel op weg.
De omschakeling naar duurzame verpakkingen is in volle versnelling. Bedrijven kiezen massaal voor recycleerbare oplossingen, mono materialen en packaging designs die beter aansluiten bij Europese recyclagedoelstellingen. Die evolutie is logisch én noodzakelijk.
Als productiebedrijf voer je regelmatig lab- en microbiologische analyses uit: monstername van omgeving, van grondstoffen, halffabricaten en eindproducten. Hoe voer je dit op een juiste manier uit en wat zijn belangrijke zaken om rekening mee te houden?
PFAS staan al enkele jaren hoog op de Europese agenda. Waar de aandacht eerder vooral uitging naar drinkwater, bodemverontreiniging en industriële emissies, verschuift de focus steeds meer naar verpakkingsmaterialen die in contact komen met levensmiddelen.
De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) zorgt voor een ingrijpende verandering in de Europese verpakkingswetgeving. De nieuwe regels raken niet alleen verpakkingsproducenten, maar hebben impact op de volledige keten inclusief voedingsbedrijven en QA-teams. Wat houdt de PPWR precies in? Wat verandert er concreet voor voedselcontactmaterialen? En hoe bereid je je hier als organisatie op voor? We vroegen het aan een expert in voedselcontactmaterialen en verpakkingscompliance.
