Nieuwe Codex-richtlijnen voor PAL: van ‘kan bevatten’ naar aantoonbaar risico-gestuurd allergenenbeheer

10 november 2026

Precautionary Allergen Labelling (PAL), beter bekend als waarschuwingen zoals ‘kan bevatten’, staat aan de vooravond van een fundamentele verandering. In juli 2026 stemde de Codex Alimentarius Commission in met nieuwe internationale richtlijnen die PAL koppelen aan een wetenschappelijk onderbouwde risicobeoordeling. Dit betekent dat een algemene waarschuwing uit voorzorg binnen deze Codex-benadering steeds minder verdedigbaar wordt. De vraag verschuift van ‘kan kruiscontact optreden?’ naar ‘welke blootstelling kan werkelijk ontstaan, hoe verhoudt die zich tot een referentiedosis en welke beheersmaatregelen zijn aantoonbaar toegepast?’

Lees verder

Waarom Codex ingrijpt in het gebruik van ‘kan bevatten’

PAL is bedoeld om consumenten te waarschuwen wanneer een allergeen onbedoeld in een product aanwezig kan zijn, bijvoorbeeld door gedeelde productielijnen, opslag, transport of handling. In de praktijk worden waarschuwingen echter niet overal op dezelfde manier toegepast. Dat kan ertoe leiden dat allergische consumentenproducten onnodig vermijden, of waarschuwingen juist negeren omdat ze onvoldoende onderscheidend zijn. Codex wil die vertrouwensbreuk herstellen door PAL alleen te laten gebruiken wanneer een residueel risico na goede allergenenbeheersing daadwerkelijk is vastgesteld.

De kern van de nieuwe richtlijn: eerst beheersen, dan beoordelen, dan pas labelen

De nieuwe bepalingen zijn als annex toegevoegd aan de General Standard for the Labelling of Pre-packaged Foods, CXS 1-1985. Het uitgangspunt is helder: PAL mag geen vervanging zijn voor goede productiepraktijken of effectief allergenenbeheer. Een bedrijf moet eerst redelijke en haalbare maatregelen nemen om kruiscontact te voorkomen of te beperken. Alleen wanneer daarna nog een onbedoelde aanwezigheid mogelijk is, volgt een gekwalificeerde risicobeoordeling. De uitkomst daarvan bepaalt of een waarschuwing nodig is.

Daarmee verandert PAL van een generieke disclaimer in het sluitstuk van een aantoonbaar beheerst proces. Voor QA vraagt dit om een samenhangende onderbouwing waarin leveranciersinformatie, recepturen, processtromen, reiniging, omstellingen, hergebruik, stofverspreiding, rework, opslag en transport worden verbonden aan realistische consumptiegegevens en de mogelijke concentratie van het allergeen in het eindproduct. De beoordeling moet bovendien herzien worden wanneer grondstoffen, leveranciers, recepturen, apparatuur, lijnindeling, reinigingsprocedures of verpakkingsinformatie veranderen.

Medewerker in beschermende kleding gebruikt een tablet voor inspectie en kwaliteitscontrole in een productiefaciliteit met roestvrijstalen opslagtanks.

Referentiedoses maken de beoordeling kwantitatief

Een belangrijke vernieuwing is het gebruik van wetenschappelijk afgeleide referentiedoses. Deze doses worden uitgedrukt in milligram totaal eiwit van de allergene bron en vertegenwoordigen een blootstelling zonder noemenswaardig gezondheidsrisico voor het overgrote deel van de allergische populatie. De gezamenlijke FAO/WHO-expertconsultaties adviseren onder meer 1,0 mg voor walnoot, pecannoot, cashew, pistache en amandel; 2,0 mg voor ei, melk, pinda en sesam; 3,0 mg voor hazelnoot; 5,0 mg voor vis en tarwe; en 200 mg voor schaaldieren. Voor onder meer soja, selderij, mosterd en lupine zijn aanvullende waarden of risicomanagementwaarden uitgewerkt.

Voor de praktijk is de referentiedosis niet hetzelfde als een vaste concentratielimiet in mg/kg. De relevante concentratie hangt samen met de hoeveelheid product die naar verwachting tijdens één eetmoment wordt geconsumeerd. Dat maakt portiekeuze, analysemethode, bemonstering en variabiliteit in kruiscontact bepalend voor de kwaliteit van de conclusie. Ook is een referentiedosis niet bedoeld om een claim als ‘allergeenvrij’ te onderbouwen.

Wat betekent dit juridisch voor levensmiddelenbedrijven in de EU?

De Codex-richtlijn is een internationale norm en wordt niet automatisch rechtstreeks toepasselijk EU-recht. In de Europese Unie blijft Verordening (EU) nr. 1169/2011 het juridische kader voor voedselinformatie. De veertien in de EU aangewezen allergenen moeten duidelijk worden vermeld wanneer zij als ingrediënt zijn gebruikt. Voor onbedoelde aanwezigheid kan een waarschuwing worden gebruikt, maar volgens de Europese Commissie moet die gebaseerd zijn op een grondige risicobeoordeling en mag zij goede productiepraktijken niet vervangen.

Toch is de nieuwe Codex-benadering voor Europese QA-teams direct relevant. Codex-teksten vormen een internationaal referentiepunt en kunnen invloed hebben op toekomstige wetgeving, toezicht, handelsvoorwaarden, klanteneisen en private standaarden. De Europese Unie en haar lidstaten hebben actief aan de ontwikkeling van de PAL-richtlijn deelgenomen. Bedrijven die internationaal leveren, krijgen bovendien te maken met markten en klanten die de Codex-methodiek sneller kunnen opnemen in hun eisen.

Van etiketcontrole naar een robuust beslisdossier

Voor QA-managers ligt de grootste uitdaging niet in het aanpassen van één zin op het etiket, maar in het aantoonbaar verbinden van beheersing, data en besluitvorming. Een sterk PAL-dossier laat zien waar onbedoelde aanwezigheid kan ontstaan, welke preventieve maatregelen zijn toegepast, welke aannames en gegevens de blootstellingsberekening dragen en waarom de gekozen waarschuwing wel of niet noodzakelijk is. Laboratoriumresultaten kunnen dat dossier ondersteunen, maar een enkele negatieve analyse bewijst niet dat kruiscontact structureel afwezig is. De onderbouwing moet passen bij het proces, de spreiding van contaminatie en de prestaties van de gebruikte analysemethode.

Dit is het moment om je PAL-aanpak opnieuw te toetsen

Wachten op verdere Europese harmonisatie is niet nodig om nu al sterker te werken. Controleer of bestaande ‘kan bevatten’-waarschuwingen voortkomen uit een gedocumenteerde, productspecifieke risicobeoordeling. Beoordeel of de gekozen consumptiehoeveelheden, analysemethoden en gegevens over kruiscontact nog actueel zijn. Leg verantwoordelijkheden vast voor herbeoordeling bij wijzigingen en zorg dat R&D, inkoop, productie, etikettering en leveranciersmanagement volgens dezelfde beslislogica werken. Zo bereid je jouw organisatie niet alleen voor op mogelijke toekomstige eisen, maar verbeter je vandaag al de betrouwbaarheid van allergeneninformatie en het vertrouwen van consumenten.

Bronnen

FAO/WHO, Ad hoc Joint Expert Consultation on Risk Assessment of Food Allergens – Guidance for risk assessment: Summary and Conclusions, 2025.

Ondersteuning nodig in de foodsector?

Onze experts denken graag met je mee en helpen je snel op weg.

Gerelateerde nieuwsartikelen

A woman choosing canned dog or cat food at a pet store, reading the label. Customer compares wet dog or cat food in the aisle with various canned goods on the shelves. Concept of responsible pet owner

04 nov 2026

Duurzaamheidsclaims onder het vergrootglas: wat verandert er door Richtlijn (EU) 2024/825?

De Europese Unie heeft met Richtlijn (EU) 2024/825 de regels rond oneerlijke handelspraktijken aangescherpt om consumenten beter te beschermen tegen greenwashing. Algemene milieuclaims, klimaatclaims op basis van compensatie en niet-transparante duurzaamheidslabels komen nadrukkelijker onder toezicht te staan. België heeft de richtlijn al omgezet via de wet van 22 juli 2026. Nederland heeft de richtlijn geïmplementeerd via de Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten. De impact zit vooral in verpakkingen, websites, marketinguitingen en duurzaamheidsclaims richting afnemers en consumenten. De Europese richtlijn is gepubliceerd op 6 maart 2024 en moest vanaf 27 september 2026 worden toegepast.

Medewerker met beschermende kleding, veiligheidsbril, haarnetje en mondmasker werkt met gespecialiseerde apparatuur in een gecontroleerde productie- of laboratoriumomgeving.

04 nov 2026

Kwaliteitscontrole in de voedingsindustrie: welke capaciteit heb je nodig?

Een tekort aan QA- of QC-capaciteit vraagt om meer dan het invullen van een vacature. De relevante vraag is: welk werk moet worden opgevangen, welke expertise is daarvoor nodig en voor welke periode? Bij uitval, een langdurig openstaande vacature, piekbelasting of een specifiek kwaliteitstraject kan tijdelijke ondersteuning uitkomst bieden. Niet als standaardvervanging van het eigen team, maar als gerichte aanvulling op de capaciteit en kennis die intern al aanwezig zijn.

25 feb 2025

Nieuw klantenportaal

Efficiënt werken en snel inzicht krijgen in analyseresultaten is belangrijk binnen de voedingsindustrie. Normec Foodcare introduceert een vernieuwd klantenportaal dat jou helpt om eenvoudig laboratoriumresultaten te bekijken, trends te analyseren en sneller actie te ondernemen. Met het klantenportaal spaar je tijd, voorkom je fouten en zorg je ervoor dat je altijd controle hebt over de veiligheid en kwaliteit van jouw producten.

Laboratoriummedewerker met beschermende handschoenen maakt aantekeningen op een klembord naast een monster in een laboratoriumomgeving. De afbeelding illustreert kwaliteitscontrole, documentatie en laboratoriumonderzoek.

10 nov 2026

Q&A met de expert: zo houdt QA in 2027 grip op de nieuwe regels

2027 lijkt nog ver weg, maar wachten is geen optie. Europese regels rond ontbossing, verpakkingen, allergenen, machines, minerale oliën en duurzaamheidsclaims grijpen tegelijk in op producten, processen en ketendata. Wat moet nu op de prioriteitenlijst? Waar zitten de grootste risico’s? En hoe voorkom je dat compliance uitmondt in losse spoedprojecten? Grietje Van Weert, Business Unit Manager Training & Knowledge centre bij Normec Foodcare, maakt de balans op.